GitHub คืออะไร มือใหม่เข้าใจง่ายใน 5 นาที

เคยไหมที่ทำงานอยู่ดี ๆ แล้วไฟล์หาย หรือแก้โค้ดจนพังแล้วอยากย้อนกลับไปเวอร์ชันเมื่อวานแต่ทำไม่ได้ GitHub เกิดมาเพื่อแก้ปัญหาพวกนี้พอดี ถ้าให้เข้าใจง่ายที่สุด GitHub คือ Google Drive สำหรับโค้ด ที่จำประวัติการแก้ไขทุกครั้งเอาไว้ให้ บทความนี้จะพามือใหม่ที่ไม่มีพื้นฐานเลยให้เข้าใจ GitHub ได้ภายในไม่กี่นาที

GitHub คืออะไร แบบเข้าใจง่าย

ลองนึกภาพว่าคุณเขียนรายงานใน Google Docs แล้วมันเก็บทุกอย่างไว้บนคลาวด์ เปิดที่ไหนก็เจอ แถมย้อนดูได้ว่าเมื่อวานแก้อะไรไปบ้าง GitHub ก็ทำแบบเดียวกันนี้แต่เก็บโค้ดของโปรแกรมเมอร์ เป็นเว็บไซต์ที่ให้เราอัปโหลดงาน เก็บสำรองไว้ออนไลน์ และดูย้อนหลังได้ว่าไฟล์เปลี่ยนไปยังไงในแต่ละครั้ง

ข้อดีคือ ถ้าคอมพัง ไฟล์ในเครื่องหาย งานก็ยังอยู่ครบบน GitHub และถ้าทำงานกับเพื่อน ทุกคนก็ดึงงานชุดเดียวกันมาแก้ได้โดยไม่ต้องส่งไฟล์ไปมาทางแชตให้สับสน

Git กับ GitHub ต่างกันยังไง

หลายคนสับสนสองคำนี้ ทั้งที่มันคนละอย่างกัน

• Git คือ "ระบบ" ที่คอยจดบันทึกการแก้ไข เป็นโปรแกรมที่ติดตั้งในเครื่องเรา ทำหน้าที่จำว่าเราแก้อะไรไปบ้างในแต่ละครั้ง เหมือนสมุดบันทึกส่วนตัวที่จดทุกการเปลี่ยนแปลง
• GitHub คือ "เว็บ" ที่เอาบันทึกนั้นไปเก็บออนไลน์ เป็นบริการที่รับงานจาก Git ของเราไปเก็บไว้บนอินเทอร์เน็ต ให้สำรองงานและแชร์กับคนอื่นได้

เปรียบง่าย ๆ คือ Git เหมือน "กล้องถ่ายรูป" ที่บันทึกภาพงานเราไว้ทุกช่วง ส่วน GitHub คือ "อัลบั้มออนไลน์" ที่เอารูปเหล่านั้นไปเก็บและแชร์ให้คนอื่นดู เราใช้ Git ทำงานในเครื่อง แล้วส่งขึ้นไปเก็บที่ GitHub

ศัพท์พื้นฐานที่ต้องรู้

ตอนเริ่มใช้ GitHub จะเจอศัพท์พวกนี้บ่อยมาก จำไว้ก่อนสัก 7 คำก็เอาตัวรอดได้แล้ว

• Repository (repo) — โฟลเดอร์โปรเจกต์ของเรา เก็บไฟล์ทั้งหมดของงานหนึ่งชิ้นไว้ด้วยกัน เหมือน "ลิ้นชัก" หนึ่งใบต่อหนึ่งงาน
• Commit — การบันทึกงาน ณ จุดหนึ่ง พร้อมโน้ตสั้น ๆ ว่าทำอะไรไป เหมือน "การเซฟเกม" ที่ย้อนกลับมาจุดนี้ได้เสมอ
• Push — การส่งงานที่บันทึกไว้ในเครื่องขึ้นไปเก็บบน GitHub เหมือน "อัปโหลด" ไฟล์ขึ้นคลาวด์
• Pull — การดึงงานล่าสุดจาก GitHub ลงมาในเครื่อง เหมือน "ดาวน์โหลด" งานเวอร์ชันใหม่ที่เพื่อนแก้มา
• Branch — การแตกเส้นทางงานออกไปทำของใหม่โดยไม่กระทบของเดิม เหมือน "แยกไปทดลองในห้องแล็บ" ถ้าทำสำเร็จค่อยเอากลับมารวม
• Clone — การก๊อบปี้ทั้ง repo จาก GitHub มาไว้ในเครื่องเราครั้งแรก เหมือน "โหลดโปรเจกต์ทั้งชุด" มาเริ่มทำงาน
• Pull Request — การเสนอขอเอางานที่เราแก้ในกิ่งของเราไปรวมกับงานหลัก เหมือน "ยื่นเรื่องขออนุมัติ" ให้เพื่อนในทีมช่วยตรวจก่อนรวม

ทำไมมือใหม่ควรใช้ GitHub

หลายคนคิดว่า GitHub เป็นเรื่องของโปรแกรมเมอร์อาชีพ แต่จริง ๆ แล้วมือใหม่ยิ่งควรใช้ตั้งแต่เนิ่น ๆ เพราะ

• สำรองงานอัตโนมัติ — คอมพังก็ไม่กลัว งานอยู่บนคลาวด์ครบ
• ย้อนเวอร์ชันได้ — แก้จนพังก็ย้อนกลับไปจุดที่ยังดีอยู่ได้ ไม่ต้องเริ่มใหม่
• ทำงานเป็นทีมง่าย — หลายคนแก้งานชุดเดียวกันได้โดยไม่ทับกัน
• โชว์ผลงานได้ — โปรไฟล์ GitHub เป็นเหมือนพอร์ตโฟลิโอที่บริษัทชอบดูตอนสมัครงาน

เริ่มต้นใช้ GitHub ยังไง

ขั้นตอนเริ่มต้นไม่ยากอย่างที่คิด ทำตามนี้ได้เลย

1. สมัครบัญชีฟรีที่ github.com
2. ติดตั้ง Git ลงในเครื่อง (ดาวน์โหลดจาก git-scm.com)
3. สร้าง repository ใหม่บนเว็บ กดปุ่ม New แล้วตั้งชื่อโปรเจกต์
4. ใช้คำสั่งพื้นฐานอย่าง git add, git commit, git push เพื่อส่งงานขึ้นไป

ช่วงแรกอาจงงกับคำสั่งบ้าง แต่ใช้ไปสัก 2-3 ครั้งจะเริ่มชิน แนะนำให้ลองสร้าง repo เล่น ๆ กับงานเล็ก ๆ ก่อน จะได้ไม่กลัวพลาด และถ้าอยากรู้ว่าพองานเสร็จแล้วจะเอาเว็บขึ้นออนไลน์ให้คนทั้งโลกเข้าถึงได้ยังไง อ่านต่อได้ที่ Deploy คืออะไร ซึ่งเป็นขั้นถัดไปที่มักทำร่วมกับ GitHub

สรุป

GitHub คือที่เก็บโค้ดออนไลน์ที่จำประวัติการแก้ไขให้ทุกครั้ง ส่วน Git คือระบบในเครื่องที่คอยจดบันทึกการเปลี่ยนแปลง สองอย่างนี้ทำงานคู่กัน จำศัพท์หลักไว้ก่อนอย่าง repo, commit, push, pull, branch ก็เริ่มใช้งานได้แล้ว มือใหม่ไม่ต้องรอเก่งก่อนค่อยใช้ ยิ่งหัดเร็วยิ่งได้เปรียบ เพราะมันช่วยทั้งสำรองงาน ย้อนเวอร์ชัน และสร้างพอร์ตให้เราไปในตัว ลองสมัครแล้วสร้าง repo แรกวันนี้เลย