Database คืออะไร — SQL กับ NoSQL ต่างกันยังไงแบบเข้าใจง่าย

ทุกแอปที่เราใช้ ไม่ว่าจะเป็นโซเชียล แอปธนาคาร หรือร้านค้าออนไลน์ ล้วนต้องจำข้อมูลของเราไว้ ทั้งชื่อ รหัสผ่าน ประวัติการสั่งซื้อ ที่เก็บข้อมูลเหล่านี้อย่างเป็นระบบเรียกว่า Database และในบทความนี้เราจะอธิบายว่า Database คืออะไร พร้อมเปรียบเทียบสองแบบยอดฮิตอย่าง SQL กับ NoSQL แบบที่มือใหม่เข้าใจได้ทันที

Database คืออะไร

Database หรือฐานข้อมูล คือที่เก็บข้อมูลที่ค้นหา แก้ไข และจัดการได้อย่างเป็นระบบ

หลายคนคิดว่ามันก็เหมือนไฟล์ Excel ใหญ่ ๆ ไฟล์หนึ่ง แต่จริง ๆ แล้วต่างกันมาก ลองนึกภาพ

• ไฟล์ Excel เหมือนสมุดจดที่เราเปิดดูเองทีละหน้า เหมาะกับข้อมูลไม่เยอะ
• Database เหมือนห้องสมุดขนาดใหญ่ที่มีระบบจัดหมวดหมู่ ค้นหนังสือเจอในวินาที และให้คนหลายคนเข้ามายืมพร้อมกันได้

จุดเด่นของ Database คือรับข้อมูลจำนวนมหาศาลได้ ค้นหาเร็ว และให้หลายโปรแกรมเข้าถึงพร้อมกันได้โดยไม่รวน นี่คือเหตุผลที่แอปจริง ๆ ใช้ Database ไม่ใช่แค่ไฟล์ธรรมดา

SQL เก็บข้อมูลเป็นตาราง

SQL Database คือฐานข้อมูลที่เก็บข้อมูลเป็นตาราง มีแถวและคอลัมน์ที่เป็นระเบียบ

นึกภาพตารางเหมือนตาราง Excel ที่เป๊ะมาก เช่น ตารางลูกค้า

• คอลัมน์ คือหัวข้อ เช่น ชื่อ, อีเมล, เบอร์โทร กำหนดไว้ตายตัว
• แถว คือลูกค้าแต่ละคน หนึ่งแถวต่อหนึ่งคน

ความพิเศษคือทุกแถวต้องมีหน้าตาเหมือนกัน กรอกครบตามคอลัมน์ที่กำหนด ทำให้ข้อมูลเป็นระเบียบและตรวจสอบง่าย ฐานข้อมูลกลุ่มนี้ที่นิยมได้แก่ MySQL และ PostgreSQL (มักเรียกสั้น ๆ ว่า Postgres)

เหมาะกับข้อมูลที่มีโครงสร้างชัดเจน เช่น ข้อมูลบัญชีธนาคาร ที่ทุกรายการต้องมีตัวเลขครบถ้วนตรงช่อง ผิดไม่ได้

NoSQL ยืดหยุ่นกว่า

NoSQL Database คือฐานข้อมูลที่ยืดหยุ่นกว่า ไม่ได้บังคับให้ทุกข้อมูลหน้าตาเหมือนกัน หลายแบบเก็บข้อมูลเป็นก้อนเอกสาร

ลองนึกภาพแทนที่จะเป็นตารางเป๊ะ ๆ ข้อมูลแต่ละชิ้นเป็นเหมือน การ์ดใบหนึ่ง ที่เขียนรายละเอียดอะไรลงไปก็ได้ การ์ดของลูกค้าคนหนึ่งอาจมีข้อมูลงานอดิเรก ส่วนอีกคนไม่มีก็ได้ ไม่ต้องเหมือนกันทุกใบ

ข้อมูลก้อนเอกสารแบบนี้มักเก็บในรูปแบบคล้าย JSON ที่อ่านง่าย ฐานข้อมูลกลุ่มนี้ที่ดังที่สุดคือ MongoDB

เหมาะกับข้อมูลที่โครงสร้างไม่ตายตัวหรือเปลี่ยนบ่อย เช่น โพสต์โซเชียลที่บางอันมีรูป บางอันมีวิดีโอ บางอันมีแค่ข้อความ

แล้วเลือกยังไงดี

มือใหม่ไม่ต้องเครียดเรื่องนี้มาก แต่หลักคิดคร่าว ๆ คือ

• ถ้าข้อมูล มีรูปแบบชัดเจน ต้องเป๊ะและสัมพันธ์กัน เช่น ระบบเงิน ระบบสต๊อกสินค้า มักเลือก SQL
• ถ้าข้อมูล หลากหลาย เปลี่ยนบ่อย หรือต้องรองรับผู้ใช้จำนวนมหาศาลเร็ว ๆ มักเลือก NoSQL

ในโลกจริงหลายแอปใช้ทั้งสองแบบผสมกัน เลือกเครื่องมือให้เหมาะกับงานแต่ละส่วน ไม่มีแบบไหนดีกว่ากันแบบสมบูรณ์ ขึ้นอยู่กับว่าเอาไปทำอะไร

Database เกี่ยวกับ Backend ยังไง

Database ไม่ได้ทำงานโดด ๆ มันเป็นส่วนหนึ่งของฝั่งเบื้องหลังของแอป ถ้ายังไม่แน่ใจว่าเบื้องหลังกับหน้าจอต่างกันยังไง ลองอ่านเรื่อง Frontend กับ Backend ประกอบ

หน้าที่ของ backend คือเป็นตัวกลางคุยกับ Database เช่น เวลาเราล็อกอิน backend จะไปถาม Database ว่า "รหัสผ่านที่กรอกมาตรงกับที่เก็บไว้ไหม" เราในฐานะผู้ใช้ไม่เคยแตะ Database ตรง ๆ ทุกอย่างวิ่งผ่านฝั่งเบื้องหลังและมักส่งต่อกันผ่าน API เสมอ เพื่อความปลอดภัย

สรุป

Database คือตู้เก็บข้อมูลที่ค้นและแก้ได้อย่างเป็นระบบ ไม่ใช่แค่ไฟล์ Excel ธรรมดา แบ่งหลัก ๆ เป็น SQL ที่เก็บเป็นตารางระเบียบเป๊ะอย่าง MySQL กับ Postgres และ NoSQL ที่ยืดหยุ่นเก็บเป็นเอกสารอย่าง MongoDB การเลือกขึ้นอยู่กับลักษณะข้อมูลและงาน พอเข้าใจภาพนี้แล้ว คุณก็จะมองออกว่าเบื้องหลังแอปที่ใช้ทุกวันจำข้อมูลเราไว้ได้อย่างไร